KIU KWUN SHANGHAI: TIỆM BARBER CỔ NHẤT HONG KONG & KIỂU ĐẦU “EGG TART” HUYỀN THOẠI

Cú “refresh” trước Tết và chiếc ghế da đã bóng theo năm tháng

Ngay trước mùa Tết Âm lịch 2015, HYPEBEAST từng ghé Kiu Kwun Shanghai Barber Shop – nơi được nhiều nguồn gọi là tiệm barber lâu đời nhất Hong Kong – để trải nghiệm một lần “dậy sóng” mái tóc theo đúng phong tục: cắt trước Tết để “đổi vận cho năm mới”. Trong video phóng sự, cây kéo “đầu đàn” của tiệm kể ông mở cửa từ khoảng 56 năm trước sau khi rời Giang Tô (Trung Quốc đại lục) sang Hong Kong lập nghiệp; và như một quy luật bất thành văn, những ngày cận lễ bao giờ cũng đông nghịt khách vì người Hoa kiêng cắt tóc ngay trong kỳ nghỉ. 

Lưu ý: Phóng sự nói “establishment in the heart of Shanghai”, nhưng Kiu Kwun nằm ở North Point, Hong Kong, không phải Thượng Hải. Địa chỉ chính xác: 74C Java Road.

“Egg Tart” – kiểu đầu biểu tượng của Hong Kong xưa

Nếu bạn tò mò “Egg Tart” mà phóng sự nhắc đến là kiểu gì: đó là pompadour bản Hoa – tóc vuốt bóng, rẽ ngôi rõ, phồng nhẹ như mặt bánh trứng; từng là hình tượng đàn ông trí thức thời thập niên 50–70, rồi về sau được văn hoá đại chúng “gọi tên” lại. Cách tạo kiểu: kem vuốt, máy sấy nhiệt cao và lược để dựng form; trong các phim như In the Mood for Love, Tony Lương cũng xuất hiện với dáng tóc kinh điển này. 

Không chỉ Egg Tart, hệ thống “kiểu Thượng Hải” còn có cả flat top, army cut, butch, râu – cạo – massage – tỉa lông mày theo đúng nghi thức barber cổ điển. Mô hình “gentlemen & ladies” tách sảnh nam/nữ, phục vụ trà nóng, khăn nóng… từng là chuẩn mực “lịch thiệp” của người Hong Kong trung lưu suốt nhiều thập kỷ.

Từ Thượng Hải đến North Point: dòng chảy nhập cư & nghề chải chuốt

Làn sóng người Thượng Hải rời quê đến Hong Kong từ thập niên 40–50 mang theo triết lý grooming kiểu Tây phương hoá: cắt – cạo – đánh bóng – mát-xa – làm móng… nhanh chóng nở rộ thành một tiểu văn hoá: Shanghai-style barber. Thời hoàng kim (50s–70s), các tiệm barber kiểu này phủ khắp thành phố; North Point đặc biệt là “đất” của cộng đồng người Hoa lục. Đến thời hiện đại, số tiệm kiểu Thượng Hải còn lại rất ít; giá một combo cắt – cạo truyền thống từng vào khoảng HK$70–110 tuỳ nơi/tuỳ giai đoạn. 

Kiu Kwun vì vậy mang tính mốc tham chiếu: vừa là phong cách, vừa là ký ức đô thị. Nhiều hướng dẫn/di sản địa phương miêu tả tiệm có hai cửa tách nam – nữ, ghế cắt nhật chế có chế độ massage, và thế hệ chủ thứ hai là ông Ko duy trì nghề hơn 50 năm.

Sau dịch: một dấu chấm buồn cho Kiu Kwun

Như nhiều “di sản sống” khác, Kiu Kwun không vượt qua được đại dịch. Một số bài viết và phóng sự địa phương ghi nhận tiệm đóng cửa từ năm 2020 (cuối tháng Ba) giữa bối cảnh COVID-19 khiến mô hình kinh doanh truyền thống khó trụ vững; loạt bài gần đây của South China Morning Post cũng nhắc lại việc Kiu Kwun không qua khỏi giai đoạn dịch bệnh. South China Morning Post+1

Dù vậy, câu chuyện Kiu Kwun vẫn giúp chúng ta nhìn rõ “đường dây” của một nghề ở Hong Kong: thợ già dần nghỉ hưu, ít lớp trẻ theo học tay nghề cổ, tiền thuê mặt bằng leo thang, và thị hiếu làm đẹp chuyển dịch – những mảnh ghép khiến các tiệm Thượng Hải “xưa cũ” dần hiếm hoi.

Kiu Kwun Shanghai không chỉ là một địa chỉ cắt tóc, mà là mốc văn hoá: nơi bạn ngồi xuống, uống chén trà nóng, để chiếc khăn ấm phủ lên gáy, nghe tiếng lưỡi dao lướt “rẹt” trên bọt cạo và bước ra với một Egg Tart bóng bẩy như câu chuyện Hong Kong của nửa thế kỷ trước. Dù tấm biển 74C Java Road nay đã tắt, “di sản Thượng Hải” vẫn sống trong những tiệm cổ còn trụ lại, trong ký ức của khách quen, và trong những video – bài báo còn lưu trên mạng. Một thời barber, vẫn còn một đời để kể.